Türkiye Avrupa’nın Çöpünü Neden Alıyor?

Avrupa İstatistik Ofisi Eurostat’ın verilerine göre Türkiye, 2022 yılında AB ülkelerinden toplam 12,4 milyon ton atık ithal ederek listenin zirvesinde yer aldı. Bu rakam, AB’nin toplam atık ihracatının yaklaşık %39’una denk geliyor. Türkiye’yi sırasıyla Hindistan ve Mısır izliyor.

İthal edilen atıkların büyük bölümünü metal, kağıt ve plastik içerikli sanayi atıkları oluşturuyor. Yetkililere göre bu atıklar, çeşitli sektörlerde hammadde olarak yeniden işlenmek amacıyla Türkiye’ye getiriliyor. Özellikle plastik atıklar, düşük kaliteli ürünlerin üretiminde ya da çimento fabrikalarında yakıt olarak kullanılıyor.

Avrupa’dan her yıl milyonlarca ton atık alan Türkiye, bu çöpleri sanayide kullanırken ciddi çevresel sorunlarla da karşı karşıya.

Ancak çevre örgütleri ve bazı uzmanlar, Türkiye’nin bu atıkların önemli bir kısmını geri dönüştüremediğini, bir bölümünün ise yasadışı yollarla doğaya bırakıldığını veya yakıldığını savunuyor. Adana ve Gaziantep gibi şehirlerde çöp yığınlarının açık alanlarda yakıldığına ve toprak ile su kaynaklarının kirlendiğine dair çok sayıda rapor bulunuyor.

Sanayi Hammaddesi mi, Çevre Tehdidi mi?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yetkilileri ise yapılan ithalatın “çöp değil, sanayi hammaddesi” olduğunu belirtiyor. Ancak Greenpeace, Human Rights Watch ve çeşitli akademik kurumların yayınladığı raporlar, özellikle plastik atıkların doğaya verdiği zararların görmezden gelindiğini öne sürüyor. Geri dönüşüm sektöründe kayıt dışı işçilik, sağlıksız çalışma koşulları ve iş kazaları gibi sosyal sorunlar da dikkat çekiyor.

Türkiye, 2022 yılı verilerine göre 12,4 milyon ton atık ithal etti

Uzmanlara göre, Türkiye’nin bu alanda sürdürülebilir bir çözüm geliştirmesi gerekiyor. Geri dönüşüm kapasitesinin artırılması, ithalat denetimlerinin sıkılaştırılması ve yasadışı atık boşaltmalarına karşı ağır yaptırımlar uygulanması, en çok önerilen önlemler arasında.

Rakamlarla Türkiye’nin Atık İthalatı (2022 Verileri)

• Toplam ithal atık miktarı: 12,4 milyon ton
• En çok ithal edilen kategoriler: Metal, plastik, kağıt
• Plastik atık miktarı: 456 bin ton (önceki yıllarda 600 bini aştı)
• Avrupa atık ihracatında Türkiye’nin payı: %39

Türkiye’nin Avrupa’dan atık alma süreci sadece ekonomik değil, aynı zamanda çevresel ve sosyal boyutları olan bir mesele olarak daha fazla gündeme geliyor. Uzmanlar, bu konuda kamuoyunun bilinçlendirilmesinin ve şeffaflıkla bilgi paylaşımının önemine vurgu yapıyor.

Türkiye, Avrupa’nın atık çöplerinin en büyük alıcısı konumunda; yıllık milyonlarca ton atık sanayide hammadde, ya da yakacak olarak değerlendiriliyor. Çevresel etkiler ciddi boyutta; bu nedenle hem politik hamlelerin hem de altyapısal düzenlemelerin hızla gündeme alınması gerektiği belirtiliyor.

Kaynak: Eurostat verileri, Greenpeace Türkiye, Reuters, Bianet / Equal Times, ATAUM, DEVA Partisi TBMM soru önergesi