Bir Hayalin Bedeli: Almanya’da İş Kurmak İsteyenlere Tavsiyeler

Gülay Yıldırım Kavak

Sevgili okurlarımız, bu haftaki köşe yazımda, Almanya’ya yerleşip kendi işini kurma hayaliyle yola çıkanların yaşadığı zorluklardan ve ne yazık ki bu süreci fırsata çevirmeye çalışan bazı danışmanlık şirketlerinden söz etmek istiyorum. Son dönemde özellikle sosyal medyada, “Almanya’da iş kurma garantisi” vaadiyle binlerce Euro talep eden kişi ve firmaların sayısı hızla artıyor. Hatta bazıları açıkça dolandırıcılık yapıyor.

Almanya, son yıllarda Türk girişimciler için Avrupa’nın en cazip adreslerinden biri haline geldi. Güçlü ekonomisi, istikrarlı iş ortamı ve Avrupa’nın merkezinde yer alması, yeni bir başlangıç arayan birçok kişiyi cezbediyor. Ancak bu yol sanıldığı kadar kolay değil. Dil engeli, bürokrasi, finansal yükümlülükler ve en önemlisi doğru bilgiye ulaşmanın zorluğu, birçok girişimciyi daha ilk adımda yıpratıyor.

Türkiye’den birkaç danışman tavsiyesiyle Almanya’ya gelen bir girişimci düşünün. Elinde küçük birikimi, büyük bir umudu var. Ancak kısa sürede anlıyor ki bu süreç, sosyal medyada anlatıldığı kadar kolay değil. “Biz sizin için her şeyi hallederiz” diyen bazı sözde danışmanlar, 5 ila 10 bin Euro arasında ücretler karşılığında “garantili vize” veya “iş kurma paketi” vaat ediyor. Oysa ne Almanya’da ne de başka bir ülkede böyle bir garanti yok. Birçoğu resmi kaydı olmayan bu kişiler, göçmenlerin bilgisizliğini avantaja çeviriyor, bazılarıysa ortadan kayboluyor. Geride hayal kırıklığı, maddi kayıp ve çoğu zaman da motivasyonunu yitirmiş insanlar kalıyor.

Almanya’da iş kurmak isteyen birinin öncelikle hangi vize türüne başvuracağını bilmesi gerekir. Ardından Gewerbe (iş kaydı), vergi numarası, sosyal güvenlik, banka hesabı ve iş yeri ruhsatı gibi adımlar gelir. Her eyaletin prosedürü farklıdır ve tüm evrakların Almanca doldurulması gerekir. Bu karmaşa, birçok kişiyi “danışmanlık almadan olmaz” düşüncesine yönlendiriyor. Oysa Almanya’da resmi kurumlar, göçmen girişimcilere ücretsiz veya çok düşük ücretlerle rehberlik hizmeti sunuyor.

Örneğin, IHK (Sanayi ve Ticaret Odaları) ve Handwerkskammer (Zanaatkârlar Odası) iş kurma süreçlerinde doğrudan destek veriyor. Belediyeler (Rathaus) kayıt işlemlerinde yardımcı oluyor. Ayrıca “Make it in Germany” adlı devlet portalı, Türkçe dahil birçok dilde resmi bilgi sağlıyor. Ne var ki bu kaynakları çoğu kişi bilmiyor çünkü internetteki “kolay yoldan Almanya’da iş kur” başlıklı videolar daha cazip geliyor.

Bir danışmanlık firmasının meşru olabilmesi için Almanya’da kayıtlı bir ticari işletme olması, fatura kesebilmesi, hizmet sözleşmesi sunması ve referanslarını açıkça paylaşması gerekir. Ancak birçoğu bu kriterlerin hiçbirini taşımıyor. “Vizeyi kesin alırsınız”, “İş planınızı onaylatırız”, “Tüm süreci biz yönetiriz” gibi vaatlerle insanları kandırıyor. Unutulmamalıyız ki,  Almanya’da hiçbir özel danışmanlık şirketi, vize veya oturum garantisi veremez. Bu karar yalnızca resmi makamların yetkisindedir.

Son aylarda Türkiye’den Almanya’ya “yatırımcı vizesi” başvurularında belirgin bir artış yaşanıyor. Federal İstatistik Ofisi verilerine göre, 2024 yılında Almanya’da iş kuran yabancıların %8’ini Türk vatandaşları oluşturdu. Ancak aynı yıl, göçmenlere yönelik “danışmanlık mağduriyeti” şikayetleri üç kat arttı. Yani her başarı hikayesinin ardında, birkaç sessiz mağdur gizli. Birçoğu hem parasını hem de hayalini kaybediyor. Bazıları ise hatalarından ders alıp ikinci denemede daha bilinçli ilerliyor. Önemli olan, cesareti kaybetmeden ama bilinçli bir şekilde hareket edebilmek.

Almanya’da iş kurmak isteyenler için en doğru adım, resmi kaynaklardan bilgi almak ve süreci adım adım planlamaktır. Küçük başlamak riski azaltır. Örneğin önce bir fuara katılmak, pazar araştırması yapmak veya kısa süreli vizeyle potansiyel ortaklarla tanışmak, yerleşmek istediğiniz şehrin sosyolojik yapısını görmek uzun vadeli yatırım kararlarından çok daha faydalı olabilir.

Almanya’da iş kurma hayali, doğru adımlarla atıldığında ulaşılabilir bir hedef. Ama o hayalin önündeki en büyük engel, dil veya bürokrasi değil; yanlış insanlar ve yanlış yönlendirmelerdir. Her başarı, sabır ve araştırma ister. Eğer siz de bu yola çıkacaksanız, ilk yatırımınızı kendinize yapın: öğrenmeye, sormaya ve sorgulamaya yönelin.

Biz de Trbusiness olarak, Avrupa’da yeni bir hayat kurma cesaretini gösteren tüm girişimcilerin yanında olmaya, onların hikâyelerini paylaşmaya ve doğru bilgiyi doğru kişilere ulaştırmaya devam edeceğiz.